سیوسهپل یا چهل چشمه

سیوسهپل یا چهل چشمه

بدون اغراق میتوان آن را زیباترین پل جهان خواند. این پل زیبا که در قسمت عریض رودخانه درستشده است و چهارباغ عباسی را به چهارباغ بالا وصل میکند کمی کمتر از 300 متر طول دارد و به اعتراف جهانگردان زیباترین پل در میان پلهای جهان است. این پل پررمزوراز که در منابع متقدم مانند عالمآرا بهصراحت اشاره دارند که این پل مشتمل بر چهل چشمه است. در دوران صفوی به چهل چشمه هم معروف بود درحالیکه امروزه برخی بهاشتباه معتقدند از اصل همین سیوسه بوده و چهل را برای نشان کثرت دادهاند. این گفته اشتباه است. از برجهای شمالی تا برجهای جنوبی سیوسه چشمه است ولی درشیب شمالی و جنوبی همچشمههایی بوده است که آن را جمعاً به چهل میرسانده است.

در مورد نام سیوسه هم حرفوحدیث فراوان است برخی از مذهبیان معتقدند سیوسه اشاره به تسبیحات حضرت زهرا دارد و یا گرهی دیگر از ایشان میگویند اشاره به آیه 33 از سوره 33 قران است که به آیه تطهیر معروف است. گروی دیگر 33 را برگرفته از حروف الفبای گرجی میدانند که اللهوردی خان گرجی نسبت به آن علاقه داشت. گروهی آن را به الهه آناهیتا مربوط میدانند و جمعی دیگر به تعداد 33 فرمانده در سپاه الله وردیخان گرجی. خلاصه آنکه قصه نام این پل داستانی تمامنشدنی است.

دوشنبه آغازین مهر امسال به همراهی استاد عزیزمان جناب زارعی از این پل بازدید و گفتههای ارزشمند ایشان را شنیدیم. من نمیدانستم این پل شش راه گذر دارد. یکراه گذر از زیر پل، یکراه عبور بزرگ همروی پل، دو راه غلامگردش در تونلهای دو طرف پل و دو راه دیگر همروی گذرهای کناری که باید از پلههای برج به این پشتبامهای عبوری وارد شد. اصلاً خیلی جالب است که جهت پل دقیقاً در جهت شمال به جنوب است و به همین لحاظ در ظهر شرعی سایه ندارد. جالبتر آن است که وقتی به ساختمان پل نگاه میکنیم ظرافتی در ساخت پل است که هنرمندی استاد حسین بنا را نشان میدهد. این استاد حسین پدر همان محمدرضا بنای محراب مسجد شیخ لطفالله است. گرچه امروزه این پل کمی به سمت شرق کج شده است و این با ابزار کاملاً مشخص است اما قطع ارتباط پلها با خیابان سبب شده تا لرزش خیابان آسیب کمتری به این پل بزند. شنیدم که چون بنای پل بر سطح شنی است برای استحکام آن پایههایی را تا 30 متر پایین بردهاند تا به سطح سفت برسد و با ساروج و سنگ به سطح زمین رساندهاند. این پل را اللهوردیخان هم میخوانند اما کاملاً مشخص نیست آیا اللهوردیخان آن را ساخته یا شاه ساخته و به این سردار محبوبش تقدیم کرده است.

داستان سیوسهپل در تاریخ سیاسی و اجتماعی و ادبی اصفهان چنان ریشهدار و پرمایه است که توضیح هر یک از اضلاع آن دفتری است و فرصتی موسع میطلبد. اگر از مثلها و متلهای این پل در افکار عامه صحبت شود و یا از مراسم آبپاشان مسلمین و یا خواج شویان ارمنیان بگوییم یا از اشعار و تاریخ اجتماعی گروههایی که در پای این پل داستان آفریدند بگوییم یا از فعالیت قلمکاران سفره ساز و سیر تعمیرات این پل صحبت شود هرکدام داستانی است پر آب چشم! خداوند جناب زارعی عزیز ما را که هرازگاهی ما را از نعمت دانش خود بهرهمندمی کند بهسلامت بدارد.

ویستاباد...